چند روایت درباره ماه مبارک رمضان

چند روایت درباره ماه مبارک رمضان

آیت الله جوادی آملی:

چون در آستانه ماه مبارک رمضان هستيم و بحث‌ها هم به پايان رسيد، چند تا روايت نوراني درباره ماه مبارک رمضان به عرض شما مي‌رسد.

در بعضي از ادعيه و همچنين در بعضي از روايات، ماه مبارک رمضان به عنوان «رَأسُ السَّنَة» و به عنوان «غُرَّةُ الشُّهُور» ناميده شده است؛ لذا کساني که در مسائل اخلاقي کار مي‌کنند، سال عبادي‌شان را از ماه مبارک رمضان شروع مي‌کنند. به هر حال هر کسي يک سالي براي خودش دارد، تجّار برابر آن تجارت‌ها و درآمدهايي که دارند، اگر درآمدشان مثلاً کشاورزي باشد پاييز را اول سال خود قرار مي‌دهند و اگر درآمدهاي صناعت و امثالهم باشد، واردات و صادران باشد، آن وقتي که واردات شروع مي‌شود مي‌شمارند و سال مالي‌شان شروع مي‌شود؛ اما آنهايي که در مسائل اخلاقي تلاش و کوشش مي‌کنند، در مسئله تهذيب نفس و حساب و بررسي عقايد و اخلاق و اعمال، اينها سال را از ماه مبارک رمضان شروع مي‌کنند که از ماه مبارک رمضان سال قبل تا ماه مبارک رمضان سال بعد به کجا رسيده‌اند و ماه شعبان را آخر سال مي‌دانند؛ لذا در شعبان خيلي تلاش و کوشش مي‌کنند که بدهي‌هايشان را بدهند؛ يعني بدهي‌هاي اخلاقي‌شان؛ نمازهاي قضاشده، روزه‌هاي قضاشده، ديون اخلاقي که به عهده دارند، اينها همه را تسويه کنند، تا نه «حق الله» در ذمّه آنها باشد، نه «حق الناس».

برابر اين روايات «فَمِمَّا رَوَيْنَاهُ فِي ذَلِكَ بِعِدَّةِ أَسَانِيدَ» با چند سند «إِلَي مَوْلَانَا الصَّادِقِ (ع) أَنَّهُ قَالَ: إِذَا سَلِمَ شَهْرُ رَمَضَانَ سَلِمَتِ السَّنَةُ وَ قَالَ رَأْسُ السَّنَةِ شَهْرُ رَمَضَان‏»؛ ما يک تعبير عرفي داريم که تعبير خوبي هم هست، مي‌گوييم: «سالي که نکوست از بهارش پيداست». وقتي بهار باران فراواني بيايد، معلوم مي‌شود آن سال وضع کشاورزي خوب است، يک تعبير خوبي است «سالي که نکوست از بهارش پيداست». وجود مبارک امام صادق (س) مي‌فرمايد: سال کسي نيکوست که ماه مبارک رمضان او نيکو باشد، فرمود: «إِذَا سَلِمَ شَهْرُ رَمَضَانَ سَلِمَتِ السَّنَة»؛ سالي که اوّلش ماه مبارک رمضان است اگر ماه مبارک رمضان سالم باشد، آن سال هم سال بابرکتي است: «إِذَا سَلِمَ شَهْرُ رَمَضَانَ سَلِمَتِ السَّنَة»؛ يعني سالي که نکوست از بهارش پيداست. اگر ماه مبارک رمضان کسي خوب بود، خدا را شاکر باشد که آن سال موفق است، اگر ماه مبارک رمضان كسي ـ خداي ناکرده ـ خوب نبود، او بايد نگران يازده ماه بعد باشد. چون «سالي که نکوست از بهارش پيداست». اگر اول سال؛ يعني ماه مبارک رمضان انسان صحيحاً و سالماً و معتقداً و متخلّقاً وارد شد، آن يازده ماه هم تأمين است. بنابراين ماه مبارک رمضان را انسان بايد به خوبي ادراک کند.

ما حالا چگونه ادراک بکنيم؟ از کجا بفهميم که اين اول سال ما خوب است يا نه؟ آن خطبه مبارک پيغمبر(ص) که ماه مبارک رمضان را وصف مي‌کند، از آن معلوم  مي‌شود که اين سال نکوست؛ حالا اگر يک امامي، يک پيغمبري بفرمايد به اينکه بهار امسال با برکت است، چون با تگرگ هست، با باران است، با فراواني آب هست، وقتي چنين چيزي به ما بگويد معلوم مي‌شود که آن سال، سال خوبي است. وقتي پيغمبر(ص) مي‌فرمايد که: «قَدْ أَقْبَلَ إِلَيْكُمْ شَهْرُ اللَّه‏»؛ْ با برکت و رحمت و عنايت؛ يعني سالي که نکوست از بهارش پيداست؛ منتها حالا يک کسي خودش بايد کشاورزي بکند. تمام توفيقات و وسائل خير و رحمت و برکت را ذات اقدس الهي داده است، سالي که نکوست از بهارش پيداست، بهارش ماه مبارک رمضان است که فرمود: «قَدْ أَقْبَلَ إِلَيْكُمْ شَهْرُ اللَّهِ بِالْبَرَكَةِ وَ الرَّحْمَةِ وَ الْمَغْفِرَة»؛ پس اين سال، سالي نکوست، ديگر ما هيچ ترديدي نداريم که سالي که در پيش داريم سال رحمت و برکت است. چکار بکنيم؟ در اين خطبه آخرين روز ماه شعبان يا آخرين جمعه ماه شعبان حضرت فرمود: «قَدْ أَقْبَلَ إِلَيْكُمْ شَهْرُ اللَّه‏»؛ با برکت‌هاي فراواني که هست و همه شما اين خطبه‌ها را براي ديگران هم نقل کرديد «قَدْ أَقْبَلَ إِلَيْكُمْ شَهْرُ اللَّه‏».